Oorsprong van de uitdrukking "Balen als een stekker"

Oorsprong van de uitdrukking "Balen als een stekker"

Wanneer je aan het balen bent, dan heb je ergens genoeg van of vind je iets erg vervelend. Het “als een stekker” in de uitdrukking “Balen als een stekker” is een versterkende toevoeging, die zelf niet echt een betekenis heeft. Vermoedelijk is deze toevoeging als grap ontstaan in de tweede helft van de twintigste eeuw. De ontstaansgeschiedenis van de zegswijze “Balen als een stekker” gaat ver terug, zoals we zullen uitleggen in dit artikel.

Wanneer je aan het balen bent, dan heb je ergens genoeg van of vind je iets erg vervelend. Het “als een stekker” in de uitdrukking “Balen als een stekker” is een versterkende toevoeging, die zelf niet echt een betekenis heeft. Vermoedelijk is deze toevoeging als grap ontstaan in de tweede helft van de twintigste eeuw. De ontstaansgeschiedenis van de zegswijze “Balen als een stekker” gaat ver terug, zoals we zullen uitleggen in dit artikel.

Volgens de Van Dale is “Balen als een stekker” een verbastering van de uitdrukking “Balen als een stier”. “Balen als een stier” is op zijn beurt dan weer een variant op de zegswijze “Het land hebben als een stier”.

“Het land hebben” komt uit de zeemanstaal en betekent “je voelen als een zeeman op het land”, je niet op een al te goede manier voelen dus. “Als een stier” werd later toegevoegd aan “Het land hebben” omdat dat land vaak geassocieerd werd met het boerenland. En later werd “Het land hebben” dan weer vervangen door het woord balen en zo ontstond dus “Balen als een stier”, dat later “Balen als een stekker” werd. “Balen als een tijger” en “Balen als een paard” bestaan overigens ook als Nederlandse uitdrukkingen.

Maar waar komt het woord “balen” dan vandaan? De bron hiervan is “ergens balen tabak van hebben”. Met “een baal tabak” wordt doorgaans een grote zak tabak bedoeld. “Tabak” werd vanaf de 17e eeuw overdrachtelijk gebruikt voor “iets voortreffelijks”. Over onaangename dingen werd dan ironisch gezegd “Ik heb er tabak van”. Om deze uitdrukking meer kracht bij te zetten werd gebruikte men “balen tabak”. Dit bleek veelzeggend genoeg om eerst “tabak” en later ook de rest van de uitdrukking te laten vallen. Zo ging “Ik heb er balen tabak van” over naar “Ik heb er balen van” en uieindelijk naar “Het is balen”.